به نام آنکه هم دوا و هم شفا از اوست

برخورد با سردرد برای پزشکان وپرستاران

شیوع بالای سردرد ، حجم بالای مراجعات ،و از همه مهمتر انجام فراوان ، ام ار ای ،ونوار مغز ، از طرفی ، و نگرانی ازوجود تومور مغز در طرف مقابل ، مرا بر نگارش این نوشتار ترغیب نمود .

اولین قدم در برخورد با سردرد انجام شرح حال کامل است،چراکه تشخیص سردرد بیش از هر چیزی به شرح حال وابسته است و معاینه بالینی نقش کمرنگی در آن دارد.

علایم هشدار در سردرد

اولین نکته بررسی علایم هشدار وانجام تصویر برداری در موارد مورد لزوم می باشد ، این موارد هشدار شامل

شروع ناگهانی و برق آسای سردرد:در این موارد باید به علل عروقی از جمله پارگی آنوریسم ، لخته شدن وریدی را در نظر داشت اگرچه در موارد سردرد خوشه ای نیز شروع سردرد ناگهانی است

یادآوری آنکه ،اساسا در کل طب ، تمامی مواردی که علامتی بصورت ناگهانی بروز می کند ، باید در نخستین تشخیص افتراقی علل عروقی را در نظر داشت ، مانند :

سردرد، و کاهش سطح هوشیاری ناگهانی در خونریزی مغزی

درد قفسه سینه ناگهانی در سکته قلبی

ضعف ناگهانی یکطرفه در سکته قلبی

درد ناگهانی شکمی در ترمبوز شریان مزانتر شکمی

سردرد همراه تشنج: هر گونه تشنج جدید به خصوص در سن بالا باید تحت بررسی MRI مغزی قرار گیرد،چراکه در مواردی تومورهای مغزی خود را با تشنج نشان می دهند

تغییر شدت و شکل سردرد : هر گاه بیماری که مدتها سردرد داشته و بگوید چند وقتی است که شدت سردرد من بدون هیچ زمینه استرسی افزایش یافته باید بررسی گردد

سردرد جدید در سن بالای شصت سال بخصوص اگر بیمار اختلال حواس نیز همراه آن پیدا کرده باشد

بطور کلی ظهور هر دردی در سنین بالا نیازمند دقت نظر بیشتر است ، چراکه با توجه به افزایش طول عمر در سراسر دنیا ،شیوع بیماریهای بدخیم نیز افزایش یافته ، و لذا ممکن است یک بیماری بدخیم خود را بشکل سردرد ناشی از متاستاز مغزی ظهور یابد، لذا وجود سردردی که در طی مدتی سیر افزایش یابنده دارد و در سن بالا نیازمند بررسی است

سردرد صبحگاهی بخصوص اگر همراه استفراغ باشد

سردرد در فرد با سابقه سرطان که در این مورد باید احتمال متاستاز را در نظر داشت

در غیر موارد بالا که غالب سردرد ها نیز بدین گونه است جای نگرانی وجود نداشته و با تشخیص و درمان صحیح سردرد برطرف می شود.

بطور مثال ، فردی که سالها از شدت سردرد شکایت دارد ، که در غالب موارد ، مراجعات سردرد ، بهمین شکل است ، که در این موارد ، جای نگرانی و لزومی به بررسی تصویر برداری نمی باشد

انجام سی تی اسکن مغزی و یا ام آر آی؟

همانطور که گفته شد ، در غالب موارد نیازی به بررسی تصویر برداری نبوده ، و بیشتر علل سردرد ، موارد سردردهای اولیه مثل سردرد میگرنی و یا استرسی است ، اما اگر بیمار واجد شواهدی باشد ، که لازم به تصویر برداری گردد ، بهتر است تحت بررسی

ام ار آی مغزی قرار گیرد.

سردرد اولیه و ثانویه

 

 

 
سردرد ها را از حیث علت به دو دسته تقسیم می کنند ، دسته سردردهای اولیه که علت خاصی برای آنها وجود ندارد و دسته بعدی سردردها ی ثانویه که در زمینه و به علت دیگری رخ میدهند.

غالب سردردها در گروه میگرنی و یا استرسی (سردرد عصبی ) قرار می گیرند و گروه کوچکی نیز در دسته سردرد خوشه ای، در واقع این سه دسته جزء سردردهای اولیه هستند.

در گاید لاین جهانی سردرد یا همانinternational headache society تمامی انواع سردردها دسته بندی شده و برای تشخیص هر یک کرایتریای خاصی گذاشته شده است ، که در اینجا به سه نوع سردرد اولیه یعنی سردرد میگرنی ، سردرد استرسی یا همان عصبی ، و سردرد خوشه ای می پردازیم

سردرد میگرنی

از لحاظ زمانی سردردی بین ۴تا ۷۲ ساعت می باشد این زمان شامل مدتی که بیمار در طول سردرد می خوابد نیز می باشد ، بدین معنی که وقتی بیمار می گوید من هنگام حمله سردرد به اتاق تاریکی رفته و چند ساعتی می خوابم آن زمان خوابیدن جزء طول مدت سردرد حساب می شود

سردرد میگرنی شروعی تدریجی دارد ولی بر عکس آن سردرد های عروقی و سردرد خوشه ای است ، که بطور ناگهانی و در عرض دقایق به حداکثر شدت خود میرسد.

معمولا سردرد میگرنی یکطرفه و ضربان دار است

هنگام سردرد میگرنی فرد یکجا آرام می گیرد چراکه با حرکت و راه رفتن سردرد وی بدتر می شود، این نیز نقطه افتراق سردرد میگرنی از خوشه ای است ، چراکه در طی سردرد خوشه ای بیمار دائم حرکت می کند.

سردرد میگرنی در غالب موارد شدید است بطوریکه بیمار هنگام حمله قادر به انجام هیچ فعالیتی نمی باشد، در مقابل سردرد عصبی که قابل تحمل است ،ولی سردرد خوشه ای بسیار شدید است حتی شدیدتر از میگرنی طوری که بیمار از درد می نالد و گاهی سر خود را به دیوار می کوبد.

سردرد میگرنی همراه تهوع ، استفراغ است که گاهی این حالت در مراحل شدید رخ می دهد ، یعنی بعد از مدتی که بتدریج سردرد به حداکثر شدت خود میرسد ، بیمار دچار تهوع می گردد،حتی برخی بیماران میگویند ، با استفراغ سردردشان بهبود می یابد.

هنگام سردرد نور و صدا آزار دهنده است ، بطوریکه هنگام حمله بیماربه اتاقی تاریک و ساکت پناه می برد

همچنین در غالب موارد سردرد میگرنی تحت تاثیر تغییرات هورمونی است بطوریکه این سردرد با عادت ماهیانه بدتر شده و نیز در یک سوم موارد در طی حاملگی بهتر می شود.

از سایر عوامل تشدید کننده سردرد میگرنی می توان باد سرد را نام برد و در همینجاست که بسیاری سردرد میگرنی را به اشتباه سینوزیت تشخیص می دهند ، همینجا لازم می دانم این نکته گقته شود ، غالب مواردی که تشخیص سینوزیت گذاشته میشوند ، میگرن هستند و نه سینوزیت.

بر عکس تصور غالب بررسی های اخیر نشان می دهد تنها درصد کمی از سردردهای میگرنی با مواد غذایی مثل پنیر ، شکلات ،مواد دارای اسانس ،... ارتباط دارند.

در گایدلاین جهانی سردرد تشخیص میگرن به شرح زیر می باشد

حداقل چهار حمله ۷۲–۴ساعت

حداقل دو مورد از این چهار مورد

یکطرفه بودن ، ضرباندار بودن ، تشدید سردرد با فعالیت ، سردرد شدید

و حداقل یکی از این دو مورد

همراهی با تهوع و استفراغ ، همراهی با فتوفوبی یا فنوفوبی

 
 
 
 

در موارد حمله سردرد ، بهتر است ، بیمار از داروهای فاز حمله یعنی همان دسته تریپتانها مثل:سوماتریپتان، ریزاتریپتان،و... در ابتدای شروع حمله استفاده کند ، و می تواند در کنار این داروها ، یک خواب آور و یا مسکن استفاده کند.

در مواردی که تعداد حملات زیاد و یا حملات شدید است ، توصیه می شود ، بیمار از داروهای پیشگیری کننده ، بمدت پنج تا شش ماه مصرف ،و با کنترل سردرد ، بتدریج در طی سه هفته دارو قطع شود

داروهای مورد تایید برای پیشگیری از میگرن عبارتند از:

والپرات سدیم ، با دوز500میلی روزان

آمی تریپتیلین از ۱۰میلی گرم تا ۱۵۰میلی گرم روزانه

پروپرانولول از ۲۰میلی دوبار در روز تا ۴۰میلی سه بار در روز

متورال از ۵۰میلی دوبار در روز

انواع سردرد میگرنی با اورا ،و بدون اورا

سردرد میگرنی در واقع نوعی سردرد عروقی است ، و در بسیاری موارد زمینه فامیلیال دارد ، بطور مثال در خواهرها ،و مادر یک خانواده بروز می یابد

 
 

در مواردی سردرد میگرنی دارای علایم پیشقراول ، یا همان اورا بمدت حدود نیم ساعت است ، که این علایم ناشی از اختلال خونرسانی در همان ناحیه ای است که عامل سردرد می باشد ، و بعد از حدود ۳۰دقیقه سردرد میگرنی آغاز می شود

شایعترین شکل اورا ، نقاط جرقه زننده در میدان بینایی است ، و سایر اشکال آن بصورت ، خمیازه ، احساس شادی بدون علت ، علایم حسی در یک دست ،و... می باشد

بررسی ها نشان میدهد ، موارد میگرن همراه با اورا ، و یا همان میگرن کلاسیک ، یک ریسک فاکتور برای ابتلا به میگرن است

سردرد استرسی tension headache

سردرد بعدی که به آن پرداخته می شود سردرد استرسی یا همان عصبی است

تفاوت عمده این سردرد در شدت آن است چراکه این نوع سردرد شدت کمتر از میگرن داشته و قابل تحمل است ، نیز تفاوت مهم دیگر آن در عدم وجود تهوع و استفراغ است اگرچه ممکن است با فتوفوبی و یا فنوفوبی همراه باشد.

 
 

همچنین طول زمانی آن از نیم ساعت تا حتی یک هفته متغیر است

سردرد عصبی به صورت فشارنده به شکل یک نوار دور سر و یا در یکطرف سر می باشد

استرس و ناراحتی مهم ترین عامل تشدید کننده این نوع سردرد است

در مبتلایان به این نوع سردرد ممکن است ضعف ، بی حالی ، خستگی ، افسردگی ، کم خوابی ، بدن درد ، گردن درد و کمردرد نیز دیده شود که در صورت وجود این عوامل بیمار مبتلا به سندرم فیبرومیالژی نیز است

یکی از مشکلات شایع این بیماران اختلال خواب به دو شکل مشکل در شروع خواب و یا مشکل در ادامه خواب می باشد.

از نظر گایدلاین جهانی سردرد international headache society تشخیص سردرد استرسی tension headache

بر اساس زیر است

حداقل ده حمله سردردی که مدت نیم ساعت تا یک هفته طول بکشد

حداقل دو تا از این چهار مورد دوطرفه بودن ، فشارنده ، عدم افزایش سردرد با راه رفتن و فعالیت ، شدت متوسط تا خفیف

و یکی از این دو مورد عدم وجود تهوع و استفراغ همراه سردرد ، فقط یکی از این دو مورد فتوفوبی و یا فنوفوبی

 
 
 
 

سردرد استرسی و زمینه اختلال اضطرابی

یادآوری مهم آنکه ، افراد مبتلا به سردرد استرسی یا همان عصبی ، زمینه اختلالات اضطرابی داشته ، و لذا ، غالبا واجد اختلالات خواب هستند

یکی از مشکلات عمده این افراد ، زیاد خواب دیدن ،و حتی دیدن کابوس میباشد ، و توجه آنکه ، زمینه اضطرابی در افراد غالبا ژنتیکی بوده ،و در سایر افراد خانواده نیز وجود دارد

در واقع خواب دو قسمت خواب عمیق یا همان non REM ، و خواب سطحی که در این نوع خواب سطحی خواب دیدن رخ می دهد ،و تحت عنوان REM) Rapid eye movement)

اتفاقی که در افراد مضطرب رخ میدهد آنکه ، غالبا زیاد می خوابند ، ولی نوع خواب آنها از نوع REM است ، که بیشتر زمان خواب صرف خواب دیدن می شود ، و در این فاز ، بدن و مغز بیدار بوده ، و بعد از اتمام خواب فرد صبحها ، احساس خستگی ، کوفتگی ، بدن درد ، و سردرد دارد.

بهترین درمان در سردرد استرسی ، آمی تریپتیلین از ۱۰ میلی گرم تا ۱۵۰میلی گرم روزانه

Trigeminal cephalgia headaches

سومین دسته از سردردها اولیه دسته تحت عنوان trigeminal autonomic cephalgia می باشد که همراه علایم اتونوم یکطرف صورت اشک ریزش ، قرمزی چشم ، فلاشینگ صورت و پیشانی ، آبریزش بینی ، تعریق پیشانی ، تورم پلکها است که در راس این دسته سردردها سردرد خوشه ای cluster headache می با شد

نکته کلیدی درتشخیص سردرد خوشه ای آن است که شروع این نوع سردرد ناگهانی بوده و برخلاف میگرن و سردرد عصبی که به آرامی افزایش می یابند این نوع سردرد سریعا به )

طول زمانی این نوع سردرد بین ۱۵ دقیقه تا ۱۸۰ دقیقه متغیر است و بطور متوسط ۴۵ دقیقه طول می کشد.

همانطور که گفته شد این نوع سردردی یکطرفه ، همراه قرمزی و اشک ریزش از چشم بوده بیمار احساس میکند سیخ داغ داخل چشمش فرو برده شده است

 
 
 

این سردرد بسیار شدید بوده و بیمار از شدت سردرد به قولی مثل مار به خود می پیچد و این وجه افتراق آن با میگرن است چراکه فرد مبتلا به میگرن در یک جا آرام گرفته و با حرکت سردردش بدتر می شود

معمولا حملات این نوع سردرد اوایل نصفه شب در یک زمان خاص و حدودا ساعت یک ، دو نصف شب است، ولی ممکن است تا ۸ حمله سردرد نیز وجود داشته باشد.

 
 
 

روش درمانی در این نوع سردردها کمی پیچیده تر است ، بطوریکه ، در فاز اول بیمار تحت درمان کورتون با دوز یک میلی برای هر کیلو وزن قرار گرفته ، و در این دوره حملات سردرد کنترل و بتدریج درطی چند هفته ، دوز کورتون کاهش و قطع می گردد ، و در مرحله دوم تحت درمان با داروهای پیشگیری کننده ، ازجمله ، وراپامیل ، لیتیم، و ارگوتامین قرار می گیرد

 

 

 
در پایان برای همکاران علاقه مند ، مطالعه BASH، که همان گایدلاین بریتانیا برای سردرد است ، و نوشتاری مطلوب ، خلاصه ، و کامل است را پیشنهاد می کنم
 

کامروا باشید

به قلم:دکتر امیر حسین حقیر

pro and cons of abortion abortion clinics in baltimore how much abortion cost
ldn thyroid mikemaloney.net ldn and autism
implant for alcoholism naltrexone and alcohol use vivtrol


نام و نام خانوادگی:
پست الکترونیکی:
متن سوال:
 

 
 

پرسش و پاسخ های مطرح شده


صفحه اصلی   |   مغز   |   اعصاب   |   ستون فقرات   |   گزارشات جراحی   |   معرفی   |   پزشکان و پرستاران   |   هلال
کلیه حقوق این وب سایت محفوظ می باشد
طراحی وب سایت: گروه هنر و برنامه نویسی مهرگان